អ៊ិនធឺណែត
អ៊ិនធឺណែតគឺជាបន្តាញមួយដែលធ្វើការទំនាក់ទំនងនៅលើពិភពលោកបានយ៉ាងងាយស្រួលនិងឆាប់រហ័ស ក្នុងការធ្វើជំនួញ ធ្វើអាជីវកម្ម ធ្វើការផ្សព្វផ្សាយនូវផលិតផលផ្សេងៗ ដើម្បីអោយអតិថិជនបានដឹងនូវផលិតផលដែលពួកគេបានផ្សាយទៅ។ មិនត្រឹមតែប៉ុន្នោះ អ៊ិនធឺណែត ក៏អាចបង្ហាញពីពត៍មានទាន់ហេតុការណ៍ ពត៍មានជាតិ និងអន្តជាតិ ពត៍មានកីឡា លើសពីនេះទៅទៀត អ៊ិនធឺណែត ក៏បានបង្ហាញពីបច្ចេកទេសទំនើបៗ របកគំហើញផ្សេង និង ដើមកំនើតអ្វីមួយដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានកឃើញ។
ប្រព័ន្ធអ៊ិនណែតត្រូវបានរកឃើញដោយក្រសួងការពារជាតិនៃជនជាតិអាមេរិកនៅក្នុងឆ្នាំ(1950-1960)
ប្រព័ន្ធនេះត្រូវបានគេប្រើប្រាស់រាប់លាននាក់ គិតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ហើយវាត្រូវបានជាប់ចំនាត់លេខ 1 នៅលើពិភពលោក ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយផលិតផលផ្សេងៗ។
សំរាប់ប្រទេសកម្ពុជាវិញឃើញថាសេដ្ធកិច្ចទីផ្សាមានការរីកចំរើនជឿនលឿនក៏ដោសារតែការប្រើប្រាស់អ៊ិនធឺណែត
ពីព្រោះប្រព័ន្ធនេះមានល្បើនលឿន និង ឆាប់រហ័សក្នុងបញ្ជូនដំណឹងទៅអោយអតិថិជនបានដឹងនូវផលិតផលផ្សេងៗ។
អ៊ិនធឺណែតគឺជាបន្តាញមួយដែលធ្វើការទំនាក់ទំនងនៅលើពិភពលោកបានយ៉ាងងាយស្រួលនិងឆាប់រហ័ស ក្នុងការធ្វើជំនួញ ធ្វើអាជីវកម្ម ធ្វើការផ្សព្វផ្សាយនូវផលិតផលផ្សេងៗ ដើម្បីអោយអតិថិជនបានដឹងនូវផលិតផលដែលពួកគេបានផ្សាយទៅ។ មិនត្រឹមតែប៉ុន្នោះ អ៊ិនធឺណែត ក៏អាចបង្ហាញពីពត៍មានទាន់ហេតុការណ៍ ពត៍មានជាតិ និងអន្តជាតិ ពត៍មានកីឡា លើសពីនេះទៅទៀត អ៊ិនធឺណែត ក៏បានបង្ហាញពីបច្ចេកទេសទំនើបៗ របកគំហើញផ្សេង និង ដើមកំនើតអ្វីមួយដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានកឃើញ។
ប្រព័ន្ធអ៊ិនណែតត្រូវបានរកឃើញដោយក្រសួងការពារជាតិនៃជនជាតិអាមេរិកនៅក្នុងឆ្នាំ(1950-1960)
ប្រព័ន្ធនេះត្រូវបានគេប្រើប្រាស់រាប់លាននាក់ គិតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ហើយវាត្រូវបានជាប់ចំនាត់លេខ 1 នៅលើពិភពលោក ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយផលិតផលផ្សេងៗ។
សំរាប់ប្រទេសកម្ពុជាវិញឃើញថាសេដ្ធកិច្ចទីផ្សាមានការរីកចំរើនជឿនលឿនក៏ដោសារតែការប្រើប្រាស់អ៊ិនធឺណែត
ពីព្រោះប្រព័ន្ធនេះមានល្បើនលឿន និង ឆាប់រហ័សក្នុងបញ្ជូនដំណឹងទៅអោយអតិថិជនបានដឹងនូវផលិតផលផ្សេងៗ។
អ៊ិនធឺណិត ត្រូបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥០ និង ១៩៦០ជាមួយការរីកចំរើននៃកុំព្យូទ័រ។ ហើយវាក៏បានចាប់ផ្តើមពីចំនុចមួយទៅចំនុចមួយទៀត ពីចំនុចមួយទៀត ពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយទៀត ពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយទៀត រវាង computer mainframe និង computer នៃជំនាន់មុន ដែលបានពង្រីកពីចំនុចមួយទៅចំនុចមួយទៀត ពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយទៀត និងពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយទៀត ក្នុងការទំនាក់ទំនងរវាង computer ហើយបន្តាប់មកមុនពេលស្រាវជ្រាវទៅកាន់ភាពអាថ៍កំបាំង។ នៅចំនុចនៃការបិទ ប្រព័ន្ធ Network មានដូចជា ARPANET.ការកំណត់សំគាល់ 1នៃ NPL នៅក្នុង UK Clcades ប្រព័ន្ធMerit Tyment និង Telenet, ដែលបានស្ថាបនាឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ហើយរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៧០ ដោយមានការប្រើនៃពិធីសារ។ ARPANET នៅក្នុងការទទួលស្គាល់នៃការអភិវឌ្ឍន៍នៃពិធីសារ នៃប្រព័ន្ធដំណើការ។ វជាទីកន្លែងដែល ប្រព័ន្ធជាច្រើនអាចចូលរួមជាមួយគ្នាទៅកាន់ប្រព័ន្ធមួយទៅកាន់ប្រព័ន្ធទៀត។
នៅក្នុង ១៩៨២ អ៊ិនធឺណែត Protocol suite ធ្វើអោយបមាណីយកម្មលើកលែងតែប្រព័ន្ធមួយដែលនៅពាសពេញពិភពលោកនៅក្នុងប្រព័ន្ធTCP/IP
ប្រព័ន្ធនេះត្រូវបានគេហៅថាអ៊ិនធឺណែតនៃការណែនាំ។ ការចូលទៅកាន់ ARPANET ត្រូវបានពង្រីង នៅកន្នុងឆ្នាំ១៩៨១ សមាគមន៍វិទ្យាសាស្រ្តជាតិដំបូង(NSF) ត្រូវាបានអភិវឌ្ឍន៍ដោយប្រព័ន្ថវិទ្យាសាស្រ្តនៃកុំព្យូទ័រ(CSNET)ហើយចាប់ផ្តើមម្តងទៀតនៅ១៩៨៦ នៅពេលដែល(NSFNET)ផ្តល់ការចូលរួមទៅកាន់supercomputerនៅក្នុងកន្លែងមួយនៅសហរដ្ឋអាមេរិកចាប់ពីចំនុចមួយហើយនិងការអប់រំរបស់អង្ការ។ ប្រព័ន្ធអ៊ិនធឺណិតកត្តាដ៏ចំបងនៃការធ្វើជំនួញ( ISPS )បានចាប់ផ្តើមលេចឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨០ និង ១៩៩០ ក្រោយគេបង្អស់។ ARPANET ត្រូវបានវញ្ចូលនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩០។ អ៊ិនធឺណែតត្រូវបានគេធ្វើអាជីវកម្ម នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៥ នៅពេលដែល NSFNET ត្រូវាបានរួមបញ្ជូល និងការបំលាស់ប្តូរ នៃការកំណត់ទៅលើការប្រើប្រាស់នៃអ៊ិនធឺណិត នៅក្នុងការធ្វើជំនូញបែបវិក្រ័យ។
នៅកំលុងពេលពាក់កណ្តាលឆ្នាំ ១៩៩០ អ៊ិនធឺណិតមានការប៉ះទង្គិចដ៏សំបើម នៅលើវប្បធម៍ និងពាណិជ្ជកម្មផ្សេងៗ រួមបញ្ជូលទាំងការទនាក់ទំនងលក្ខណះខាងក្នុង និងខាងក្រៅខ្លួន តាមរយះសារអេឡិចទ្រូនិច ការធ្វើទំនាក់ទំនងខាងក្រៅ( ទូរស័ព្ទ ) សំលេងតាមអ៊ិនធឺណិត protocol ( VOIP ) “ phone call “ ( និយាយតាមទូរសព្ទ ) “ មានវិធី 2 យាង តាមការអន្តរកម្មតាមវីដីអូ។ ហើយ World Wile Web ជាមូយគ្នានេះដែរការពិភាក្សាសមោសរដ្ឋ blog social networking និង online shopping។ ការស្វែងរកការអប់រំ និង ទំនាក់ទំនង គឺវបន្តទៅរកការអភិវឌ្ឍន៍ និងការប្រើបា្រស់ network មានប្រយោជន៏ដូចជា NSF very high speed back bone Network service ( vBNS ) Internet2 និង national lambdaRail។
ការតំណើការនៃទិន្ទ័យគឺមានល្បើនរយះពេលឆាប់រហ័សដូចជា network ដែលកំពុងតែតំណើការពី 1 Gbit/s ទៅ 10 Gbit/s ឬច្រើនជាងនេះ។ អ៊ិនធឺណែតនៅតែបន្តការរីចំរើនឡើងៗ ការដំណើការរបស់ online គឺមានសារះសំខាន់ណាស់ចំពោះចំណេះដឹងទូទៅដូចជា អាជីវកម្ម ការកំសាន្តជាមួយ និង social network។
វាត្រូវាបានគេវាយតំលៃនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ អ៊ិនធឺណែតមានការប្រើប្រាស់ត្រឹមតែ ១%តែប៉ុន្នោះនៃពត៍មាន ដោយយោងតាមការបង្ហាញរបស់ទូរគមនាគមន៍។ ដោយនៅឆ្នាំ 2000 ការរីកចំរើនមប្រមាណជាង 50% នៃតួលេខ និង ដោយឆ្នាំ 2007 មានការរីកចំរើន 97% ថែមទៀត